Ons lokaal ouderenbeleid op de toekomst gericht

 

Met dit “memorandum” wensen wij vanuit de Seniorenraad enkele aandachtspunten naar voor te brengen die, naar onze inzichten, van belang zijn voor het lokaal ouderenbeleid. Ons memorandum staat los van elke politieke stroming maar wij hopen dat de politieke partijen er ideeën uit putten.

We weten dat de Federale en Vlaamse regeringen van iedereen inspanningen vragen maar wij stellen toch vast dat vooral gezinnen met een laag inkomen en gepensioneerden de rekening betalen.

We weten dat het aantal 65-plussers in onze gemeente Tessenderlo in 2018 maar liefst 32,7 % van de bevolking zal bedragen en dat dit percentage nog zal oplopen tot 36,7 % in 2024. Dit is toch een belangrijke groep in onze gemeenschap.

We hopen dat deze punten, ondanks de mogelijke besparingsdruk, hun weg vinden naar het BBC 2019 (gemeentelijke Beleid en Beheer Cyclus 2019-2024).

Sommige punten dienen niet rechtstreeks door de gemeente uitgevoerd te worden maar wij hopen dat het gemeentebestuur haar invloed aanwendt om deze punten toch te helpen verwezenlijken.

We hebben onze prioriteitenlijst, na een training door de Vlaamse Ouderraad, met enkele personen voorbereid.

Daarna zijn de punten uit dit memorandum  uitgebreid besproken in de Seniorenraad, er werd nagegaan of ze GOED zijn (Gedragen, Onderbouwd, Ertoe doen, Doenbaar) en er werden prioriteiten bepaald per thema. Zo vertegenwoordigd deze prioriteitennota de mening van velen ouderen verenigingen en hun leden in onze gemeente.

Tevens geven wij deze punten door aan andere raden zodat zij hun eventuele andere kijk hierop kunnen meedelen.

Ook delen wij deze punten mee aan de voorzitters van de verschillende politieke partijen. Zo stellen wij hen op de hoogte van de verwachtingen en van wat er leeft bij de ouderen van onze gemeente. Wij hopen dan ook dat onze aandachtspunten een positieve invloed hebben op het lokale beleid.

 

Vanwege de werkgroep” Memorandum “van de Seniorenadviesraad van Tessenderlo

Georges Keusters.

Herman Didden
Marcel Moonen
Boris Kowbel                                                                    Tessenderlo 12 juli 2017

 

 

 

ü  Publieke ruimte en gebouwen.

  1. Wij vragen dat er voor de openbare gebouwen, handelspanden en openbare wegen – in het bijzonder voetpaden, fietspaden en oversteekplaatsen voor voetgangers – rekening gehouden wordt met de toegankelijkheid voor ouderen, ook wanneer zij hulpmiddelen zoals een rolstoel, rollator, … gebruiken. Bij automatische deuren zijn wij voorstander van schuifdeuren omdat andere types vaak niet rolstoel vriendelijk zijn, (daar de sensor soms te laag hangt, de deur naar buiten open gaat, …) Kortom, een rolstoelgebruiker heeft bij dat type deuren steeds iemand nodig die hem/haar helpt. Twee voorbeelden: Zo ergeren veel mensen zich aan de toegangsdeur van het postkantoor op de vismarkt en de KBC-bank op de markt.(er zijn er meer)

Ook kleine opstapjes kunnen de toegankelijkheid voor mensen die minder mobiel zijn erg belemmeren.
Wij adviseren dan ook om bij de (her)aanleg van (weg)infrastructuur het STOP-principe toe te passen, waarbij meer aandacht gaat naar de zwakke weggebruiker.
(STOP = Stappen/Speciale hulpmiddelen, Trappen, Openbaar vervoer, Personenwagen.)

 

  1. Wij merken op dat er in het centrum van Tessenderlo geen openbare toiletten zijn. Volgens de informatie waarover wij beschikken maakt men in 2018 een beheersplan rond de Dekenij. Wij vragen of het mogelijk is om in het kader van dit project een nieuw openbaar toilet te plaatsen( het model aan de Zandberg is hier een goed voorbeeld van). Het project aan de Dekenij lijkt ons een mooie kans om te zorgen voor een groen hoekje in het centrum van Tessenderlo, iets wat momenteel nog kan verbeteren. Wij merken op dat de huidige regeling van de openbare toiletten die ter beschikking zijn: deze in het gemeentehuis en in CC Het Loo, enkel open zijn tijdens de openingsuren van desbetreffende gebouwen.

Tijdens de bespreking in de seniorenraad werd ook geopperd om de situatie in de gehuchten eens te bekijken en eventueel gebruik te maken van een eenvoudig systeem zoals gebruikt op grotere evenementen. (TOI_TOI,BOXI,Plaszuil…)

 

  1. Wij vragen om in de openbare ruimten van onze centra een ringleiding aan te brengen zodat senioren met gehoorproblemen toch kunnen genieten van de uitvoeringen.
    Een ringleidingsysteem zorgt voor een magnetisch veld dat maakt dat de slechthorende naar één geluidsbron kan luisteren zonder last te hebben van storende achtergrondgeluiden of geluiden van omstaanders. (zie bijlage 1.)

 

  1. De gemeente heeft reeds op vele plaatsen mooie stoepen aangelegd. Wij hopen dat er afspraken en toezicht komen opdat steeds een vrije doorgang wordt gegarandeerd en dat er geen meubilair, reclame panelen, geparkeerde fietsen, … die stoepgebruiker tot onveilige handelingen dwingt.

 

 

 

ü  Mobiliteit.

  1. Mobiliteit is de beste garantie om niet in sociaal isolement te verzeilen, ook voor senioren. Wij pleiten er voor om de ondersteunende diensten zoals het openbaarvervoer – inclusief belbus, minder mobiele centrale, … niet af te bouwen in de toekomst. Wij zien het nut er van in om, naar analogie van de stad Hasselt, binnen het gemeentelijk grondgebied een taxidienst uit te werken met een vaste prijs per rit.
  2. Het is wetenschappelijk bewezen dat senioren die in beweging blijven ook gezonder zijn, betere sociale contacten hebben en zich gelukkiger voelen. Daarom raden wij aan om de mensen te stimuleren om te bewegen a.d.h.v. verschillende initiatieven en activiteiten. Looi is reeds rijk aan initiatieven maar misschien kunnen de verschillende verenigingen en bonden gevraagd worden om bvb activiteiten, opgebouwd rond het rolwagenpad die nu reeds een groot succes zijn, uit te bereiden met een rollator-wandeling, scootmobiel traject.
  3. Een belangrijk actiepunt is om de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de op- en afstapplaatsen van het openbaarvervoer te verbeteren, ook voor zij die gebruik maken van hulpmiddelen zoals een rolstoel, rollator, … . Een voorbeeld hiervan is de busperrons verhogen zodat op- en afstappen gemakkelijker wordt. Ook de reizigers info is een belangrijke tak op vlak van mobiliteit. Het is niet voor iedereen eenvoudig om de boekjes met tabellen correct te interpreteren. We verwachten dat hier goede afspraken gemaakt worden tussen de gemeente en De Lijn.

 

 

 

ü  Wonen.

  1. Wij raden aan om mensen aan te moedigen om zo lang als mogelijk thuis te blijven wonen. Het stimuleren van mee-groeiwonen op wijkniveau is hierbij onvermijdelijk omdat dit gaat over een duurzame, langetermijnvisie op wonen en bouwen. Het biedt antwoorden op de demografische evoluties en de veranderende noden en wensen van het individuele leven.
  2. Graag vragen wij om de verbetering van “onaangepaste woningen” te stimuleren zodat energiearmoede wordt uitgesloten. Het huidige aanspreekpunt in de gemeente waar informatie, advies en begeleiding rond wonen en woningaanpassing wordt gegeven verdient alle lof. Toch vinden wij dat het een meerwaarde is om actief na te kijken welke woningen er in aanmerking komen voor verbetering bijvoorbeeld a.d.h.v. infra rood detectoren of de energieleverancier. Zo kan er op een doelgerichte manier actie ondernomen worden.
  3. Dat er plannen zijn om in de toekomst een privaat woonzorgcentrum te bouwen vinden wij een goede zaak gezien het nakende tekort aan kamers en serviceflats voor ouderen in onze gemeente. We pleiten er echter wel voor dat een goed overleg tussen de organisatie die de bouw van het WZC op zich neemt en ons eigen Sociaal Huis cruciaal is om conflicten te voorkomen.
  4. Wij vinden het belangrijk aan te stippen dat er ook in de deelgemeenten van Tessenderlo winkels komen of blijven indien zij er al zijn waar ouderen, liefst binnen wandelafstand, eenvoudig hun dagelijkse inkopen kunnen doen. Wij merken dat dit vandaag niet overal het geval is. Het Loois-handelsteam werkt erg hard ….maar ze zouden de gehuchten niet mogen vergeten.

 

 

 

ü  Sociaal culturele participatie.

  1. Wij vinden het een redelijk voorstel om in de toekomst vergaderlokalen of –infrastructuur te aan te bieden aan een redelijke prijs waar activiteiten voor ouderen kunnen doorgaan.
  2. Om iedereen, ongeacht het inkomen, de kans te geven om deel te nemen aan culturele of sociale activiteiten en uitsluiting door armoede te voorkomen, vragen wij de invoering van een “UIT-pas”. De UIT-pas is een kortingskaart die niet stigmatiserend werkt, het verlaagt participatiedrempels voor zowel participanten als organisatoren en lokale overheden. (Zie bijlage 2.)
  3. Wij stellen vast dat veel activiteiten omtrent cultuur en sport enkel ‘s avonds plaatsvinden. Dat is voor vele ouderen niet het beste moment om deel te nemen aan deze activiteiten, o.a. door gebrek aan (openbaar)vervoer. Daarom raden wij aan om ook in de loop van de dag een aanbod te bieden specifiek gericht naar ouderen.
  4. Wij raden aan om in de verschillende raden (cultuur, sport, …) een aanbod voor senioren te organiseren. Het lijkt ons waardevol om het verenigingsleven te waarderen en te ondersteunen omdat dit bijdraagt tot sociale inclusie, ook bij ouderen.

 

 

 

ü  Respect en sociale inclusie

  1. Om een beter overzicht te krijgen van de vragen en noden van de ouderen in onze gemeente, vragen wij aan het gemeentebestuur om een “ouderen behoefteonderzoek” uit te voeren. Dit onderzoek kan aangevraagd worden bij de Vrije Universiteit Brussel (VUB), de resultaten van dit onderzoek staan in functie van de ondersteuning van het lokaal ouderenbeleid. Het onderzoek neemt ongeveer 6 maanden tot een jaar tijd in beslag. Een schattig van de kostprijs bedraagt voor de ruwe cijfers ongeveer €1000, een onderzoek met rapportering bedraagt ongeveer €4000 euro. (zie bijlage 3.)
  2. Wij vinden het belangrijk dat ook mensen met zorgbehoeften de kans moeten krijgen om te blijven deelnemen aan het sociale leven in de gemeente. Activiteiten op maat zoals bijvoorbeeld een uchter-namiddag in de verschillende buurthuizen en OCMW-ruimte moedigen wij aan.

 

  1. Het is belangrijk dat ouderen automatisch op de hoogte worden gebracht van hun rechten. Hiervoor kan een regelmatige update gemaakt worden van de noden en behoeften van de ouderen in de gemeente, om zo het overzicht te bewaren. Dit zou mogelijk zijn door bijvoorbeeld een samenwerking tussen het Sociaal Huis en de mutualiteiten en het CAW.

 

  1. Bij de toekomstige integratie van gemeente en Sociaal huis vragen wij om erop toe te zien dat vooral bij persoonsgebonden materie de privacy niet geschonden wordt. Wij wensen dat de integratie een impuls is voor een sterker sociaal beleid.

 

ü  Maatschappelijke participatie en tewerkstelling

  1. Ouderen dienen volgens ons meer geïnformeerd en gestimuleerd te worden over de mogelijkheden die er zijn om actief blijven na hun pensioen. Voorbeelden zijn vrijwilligerswerk, betaald werk, zelfstandige activiteit, … . We verwijzen hier naar Heusden-Zolder waarbij men een meer actieve aanpak hanteert.
  2. Wederzijds respect tussen gemeentebestuur en adviesraden kan best vastgelegd worden in een afsprakennota zodat er tweerichtingscommunicatie ontstaat bij adviesaanvragen en adviesverlening.

 

 

ü  Communicatie en informatie

  1. Wij merken dat vele ouderen de beschikbare informatie niet kunnen bekomen via de moderne communicatiemiddelen. Daarom bevelen wij aan dat er steeds informatie in gedrukte vorm wordt verspreid. Wij zijn erg positief over het feit dat bij volgende uitgaven van de Gemeente en Sociale Gids ook een Seniorengids wordt uitgebracht. In de “Flash”, dat zich nu vooral op het woonzorgcentrum richt, zien we in de toekomst graag meer informatie gericht naar de senioren o.a. meer praktische informatie.
  2. Wij hopen dat er een samensmelting mogelijk is tussen de gemeentelijke en de website van het Sociaal huis. Het is nodig dat daar ook een aparte opvraging kan gebeuren naar activiteiten specifiek voor senioren. Het zou volgens ons nuttig zijn indien de informatie die terug te vinden is in de jaarlijkse informatiegids die de gemeente uitgeeft, waarin de diensten van de gemeente en van het Sociaal huis worden toegelicht en waar er verwezen wordt naar de betrokken diensten, ook in deze vorm, ter beschikking zou staan op de website(s).
  3. Bij de integratie van de gemeente en het Sociaal huis stellen wij voor dat er een seniorenloket wordt ingericht dat bemand wordt door een seniorenconsulent. De taak van de seniorenconsulent is om de ouderen te helpen en te ondersteunen bij het vinden van de juiste dienst, dit via informatie, advies en begeleiding. De seniorenconsulent komt dus niet in de plaats voor de huidige zorg- en hulpverleners maar is wel een aanvulling hier op. (Zie bijlage 4.)
  4. Om de moderne informatiekanalen toegankelijker te maken willen wij vragen om informatiesessies te organiseren voor ouderen, dit kan eventueel in samenspraak met de verschillende andere raden. Wij denken hier bijvoorbeeld aan een informatiesessie “Hoe als vereniging omgaan met sociale media?” of “Hoe activiteiten invoeren in de UIT-databank?”
  5. Vanuit verschillende raden komen vragen of wordt er advies gegeven. Wij stellen voor om dit dusdanig te organiseren dat iedereen deze adviezen kan inkijken evenals de reeds genomen acties rond deze vragen en adviezen.
  6. Op dit ogenblik ontbreekt er een (schriftelijk) kanaal waar de Seniorenadvies haar info kwijt kan. Een uitgave (we verwijzen graag naar Herk De Stad waar een Seniorenkrant die driemaandelijks verschijn en door de gemeentediensten wordt gedrukt om kosten te besparen.) zou een fijne oplossing zijn.

 

 

 

ü  Gezondheid en zorg

  1. Eenzaamheid heeft een enorme impact op het welbevinden van het individu. Wij vinden het zinvol dat de gemeente initiatieven aan moedigt die de sociale netwerken versterken om op die manier tot zorgzame buurten te komen. Het kan hier bijvoorbeeld gaan om vrijwillige mantelzorgers in te zetten om de huidige mantelzorger te ontlasten of voor zij die geen naasten hebben die de zorg op zich kunnen nemen.
  2. Mantelzorgers kunnen een goede bron van probleemmeldingen zijn. Wij vragen dat er regelmatig gezellige bijeenkomsten geregeld worden waar hun problemen worden gemeld. Daarnaast zien wij deze bijeenkomsten als een uitstekende gelegenheid om info of trainingen te geven aan de mantelzorgers. Voor de mantelzorgers zelf betekenen deze bijeenkomsten ook sociale contacten met lotgenoten en deze zijn zeker een meerwaarde.
  3. Stimuleer en ondersteun initiatieven rond sport en beweging via seniorensportfederaties en socio-culturele verenigingen. Dagelijks 30 minuten stappen of 8000 stappen geven het beste resultaat om gezond ouder te worden.

 

 

Bijlage 1: Ringleiding

Waarom?

In een lawaaierige omgeving vinden we het allemaal moeilijk om anderen te verstaan. Voor personen met een auditieve beperking is dit nog veel moeilijker.

Een ringleiding kan een oplossing zijn voor personen die gebruik maken van een hoorapparaat (met T-stand). Een ringleidingsysteem maakt het voor slechthorende mogelijk om naar één geluidsbron (bijvoorbeeld een optreden of een concert) te luisteren zonder last te hebben van storende achtergrondgeluiden zoals geroezemoes van omstaanders.

Hoe?

Een ringleidingsysteem bestaat uit een versterker en een lus. De versterker kan je aansluiten op een geluidsbron zoals een TV of radio, een geluidsinstallatie of een microfoon. De versterker stuurt het signaal van deze geluidsbron in de vorm van stroom naar de lus. De lus zelf bestaat uit een draad die je rond de ruimte legt waar je de ringleiding wil gebruiken. Wanneer de stroom door de lus loopt, ontstaat er een magnetisch veld in deze ruimte.

Als een slechthorend persoon zijn hoorapparaat op de T-stand plaatst, ontvangt de inductiespoel in dat apparaat de schommelingen in het magnetische veld en zet deze om in een wisselstroom. Die wisselstroom wordt op zijn beurt dan opnieuw in geluid omgezet. Het magnetische veld binnen de lus is sterk genoeg zodat de slechthorende vrij door de ruimte kan lopen en steeds kan luisteren naar een comfortabel geluidsniveau.

 

 

Bijlage 2: De Uit-Pass

UITPAS is een spaar- en voordelenprogramma voor je vrije tijd, dat kansen biedt voor zowel bewoners als organisatoren en lokale overheden.
Steden, gemeenten en regio’s kunnen zich daarop inschrijven.

Met de UITPAS krijg je een instrument in handen om werk te maken van een geïntegreerd vrijetijd en participatiebeleid.
Door een continue samenwerking tussen de verschillende diensten en het gebruik van uw UIT-databank kan de UITPAS het sluitstuk worden van jouw gemeentelijk communicatiebeleid.
UITPAS verlaagt de drempels en zorgt ervoor dat iedereen, ook mensen in armoede, toegang krijgen tot het vrijetijdsaanbod in jouw gemeente.
De financiële herverdeling van de kansentarieven wordt door het UIT-programma geregistreerd en berekend, wat zorgt voor administratieve vereenvoudiging.

Het pashoudergebruik wordt gecentraliseerd in één databank.
Je krijgt hierdoor reële inzichten in de participatievoorkeuren van je inwoners.
Deze nieuwe inzichten kunnen je aanzetten om je vrijetijdsbeleid te optimaliseren en om pashouders iets nieuws te laten ontdekken.

Een gemeente kan gebruik maken van de gratis dienstverlening door CultuurNet Vlaanderen tijdens de ontwikkelings- en lancering face.

Met De UITPAS sparen vandaag meer dan 100 000 pashouders punten en ruilen die om voor leuke voordelen. Nieuwe pashouders krijgen ook een aantal welkomstgeschenken die ze zonder punten kunnen omruilen. (Ook kinderen maken veelvuldig gebruik van de UITPAS bvb zwembadgebruik.)

Punten sparen die je bij een van de vele vrijetijdsorganisaties die de UITPAS aanvaarden. Per deelname spaar je UITpunten. Deze punten zijn bruikbaar over de grenzen van de gemeenten heen. (sparen/ruilen.). Heb je voldoende punten dan kan je die omruilen voor een voordeel naar keuze.

Bovendien kunnen mensen in armoede bij elke UITPAS-activiteit genieten van speciale kortingen of reductietarieven. Een UITPAS tegen kansentarief aanvragen doe je bij het OCMW van je gemeente.

UITPAS verlaagt de participatiedrempels voor zowel participanten als organisatoren en lokale overheden.

  1. UITPAS combineert een voordelenprogramma voor iedereen, met financiële kortingen voor mensen in armoede. Zo kunnen ze makkelijker en zonder stigmatisering deelnemen aan het vrijetijdsleven.
  2. Voor organisatoren biedt UITPAS de kans om minder bekend aanbod onder de aandacht te brengen en in de spelen op het potentieel van de UITPAS als loyaliteitsprogramma.
  3. Overheden krijgen een beter inzicht in het participatiegedrag van hun inwond

Bijlage 3: “Het ouderen behoefteonderzoek”

Het doel van het ouderen behoefteonderzoek is de leefsituatie en behoeften van thuiswonende 60-plussers op lokaal niveau in kaart te brengen. De resultaten van het onderzoek staan in functie van de ondersteuning van een lokaal ouderenbeleid. Het ouderen behoefteonderzoek kan over gans Vlaanderen aangevraagd worden.

Werkwijze:

  • Aanvraag bij de Vrije Universiteit Brussel (VUB):

–          Via Liesbeth De Donder: 0494/ 13 68 68

–          Via Sara Dury: 02/ 629 26 27

  • De VUB biedt volgende ondersteuning aan:

–          Een opleiding voor de aanvrager;

–          Een draaiboek voor de enquêteurs;

–          De begeleiding van een stuurgroep in de gemeente.

  • De gemeente staat in voor:

–          Het samenstellen van een stuurgroep (bijvoorbeeld mensen uit de ouderenraad, uit het verenigingsleven, de schepen van seniorenbeleid, …);

–          Het rekruteren van vrijwilligers: Oudere vrijwilligers spelen een centrale rol in de planning, de ontwikkeling en de realisatie van het onderzoek. Zij gaan op pad bij de ouderen in de gemeente met een enquête:

–          De input van de informatieverzameling is een database.

  • De verwerking van de resultaten gebeurt door de VUB. Een VUB-onderzoeker geeft aan het gemeentebestuur een toelichting van 45 minuten over de resultaten. Het gemeentebestuur krijgt de mogelijkheid een rapport aan te vragen (in boekvorm) met de resultaten.

De hele cyclus van informatieverzameling tot resultatenverwerking neemt ongeveer 6 maanden tot een jaar in beslag.

Er is een kostprijs verbonden aan dit onderzoek

  • Enkel de ruwe cijfers: +/- 1000 euro
  • Onderzoek met rapportering van de resultaten: +/- 4000 euro

 

 

Bijlage 4: De seniorenconsulent(e)

Wat is en wat doet een seniorenconsulent?

De seniorenconsulent is een professioneel deskundige die bevordert dat de oudere de regie over zijn of haar leven behoudt. Hij streeft naar vergroting van de zelfredzaamheid en het welbevinden van de oudere via informatie, advies en begeleiding.

De seniorenconsulent komt niet in de plaats van aanbieders van zorg- en hulpverlening voor ouderen, maar is een steun bij het vinden van de juiste diensten. Daarbij gaat hij uit van de mogelijkheden van de oudere zelf.

Seniorenconsulenten kunnen aan de slag in thuiszorgdiensten, in gemeenten en OCMW’s, woonzorgcentra, transmurale en residentiële setting om daar ouderen en familie te begeleiden en te ondersteunen. Ook in dienstencentra en in de sociaal-culturele sector zijn ze vaak actief.

Voorbeeld: de seniorenconsulente in Geel

  • Is een aanspreekpunt voor alle Geelse senioren;
  • Is een informatiebron voor seniorenzaken;
  • Vervult een brugfunctie tussen het beleid en de senioren;
  • Ontwikkelt en volgt mee de uitvoering van het seniorenbeleid op, samen met de Geelse Seniorenraad;
  • Zorgt voor inhoudelijke ondersteuning van de Geelse Seniorenraad;
  • Werkt samen met het lokaal dienstencentrum;
  • Werkt samen met zorg- en dienstverlenende organisaties in het aanbod naar ouderen toe;
  • Werkt initiatieven of projecten uit met betrekking tot senioren.